Zingiberaceae

Các loài thực vật mới cho khoa học phát hiện ở Việt Nam 2014

Nycticebus pygmaeus

Buôn bán động vật hoang dã ở Việt Nam.

Ex-situ conservation of Xanthocyparis vietnamensis

Bảo tồn chuyển vị loài Bách vàng ở Hà Giang. Photo by Pham Van The.

Hoya longipedunculata

Cẩm cù cuống dài, loài mới 2012 ở Quảng Nam, Việt Nam. Photo by Pham Van The.

Forest fired

Cháy rừng Khộp, nguyên nhân suy thoái Đa dạng sinh học.

Taxus wallichiana var. chinensis

Thông đỏ bắc, loài trong Sách đỏ Việt Nam, phân bố miền Bắc. Photo by Pham Van The.

Ovophis monticola

Rắn lục núi, loài bị đe đoạ cấp R, phân bố Tây Bắc - Việt Nam.

Paphiopedilum canhii

Lan hài cảnh, loài đứng bên bờ vực tuyệt chủng, phân bố Việt Nam, Lào

Showing posts with label Hoya. Show all posts
Showing posts with label Hoya. Show all posts
10/04/2015

Tâm tình cùng các nàng hoa Cẩm cù!

Tôi là kẻ mắc nợ cỏ cây! Hứa hẹn hoài, giờ cảm xúc mới ùa về để kể cho các bạn nghe về loài Hoya tôi yêu.
27/09/2014

Độc đáo những loài hoa thơm mùi chocolate

(Xem phần 1) Các nhà khoa học, những người yêu hoa đang đi tìm bóng dáng loài hoa thơm mùi chocolate, vốn đã bị lãng quên hàng trăm năm trước, mới phát hiện ra mỗi loài hoa là một câu chuyện riêng, như là những loài Cẩm cù...

Cẩm cù - Loài hoa bị lãng quên thơm mùi socola

Cẩm cù lý hương sao (Hoya carnosa) phân bố phổ biến ở Việt Nam. Ảnh: Phạm Văn Thế

Loài hoa Cẩm cù bị lãng quên đã hàng trăm năm ở Việt Nam, được ví như một nàng “công chúa” ngủ trong rừng thơm mùi… socola ngọt ngào, quyến rũ.

Có lẽ với bất kỳ ai khi mới bắt đầu tìm hiểu về loài hoa này cũng đều lạ lẫm với cái tên: Cẩm cù.
Thật vậy, hai chữ “Cẩm cù” nghe vừa xa lạ vừa khó hiểu, và cũng chẳng biết nó xuất phát từ đâu, ý nghĩa như thế nào.
Phải chăng “cẩm” xuất phát từ màu hoa đỏ như cẩm nhung của một loài trong chi Hoya, và “cù” có lẽ vì những chùm hoa của chúng tròn như những con quay?

Thụ phấn về đêm
Cẩm cù là tên chung chỉ những loài hoa thuộc chi thực vật Hoya (họ phụ Thiên lý Asclepiadoideae, họ Trúc đào Apocynaceae). Thông thường chùm hoa của chúng khá nhỏ, hình cầu hoặc bán cầu, có đường kính chừng 5-7 cm. Tuy nhiên, ở một số ít loài, chùm hoa có thể chỉ nhỏ khoảng 2 cm hoặc cũng có thể to đến gần 10 cm.
Phần đông chúng là loài dây leo, một số là cây bụi nhỏ ký sinh.
Cẩm cù ba lan sa (Hoya balansae) loài phân bố chủ yếu ở vùng núi đá vôi Quảng Ninh, Hải Phòng. Ảnh Phạm Văn Thế 

Khi không có hoa, chúng chẳng có gì đặc biệt và lẫn vào đám đông dây leo khác mang màu xanh chung của núi rừng. Tuy nhiên, mùi hương socola quyến rũ có thể lan toả khắp một cánh rừng nhỏ.
Cẩm cù thường có hoa nhỏ chừng 2 cm, và chủ yếu nở vào ban đêm. Nàng “cô chúa” thơm mùi socola vì thế mà càng như quyễn rũ hơn bao giờ hết. Đêm cũng lúc lúc hoa tiết mật và thu hút các loài côn trùng nhiều hơn. Cẩm cù được thụ phấn chủ yếu nhờ vào côn trùng kiếm ăn về đêm là vậy!

Bị lãng quên hàng trăm năm trước
Trên thế giới, những người yêu thích loài hoa Cẩm cù đã tụ họp với nhau thành những hội, gọi là Hội Cẩm cù. Trong đó có những hội rất lớn và lâu đời như Hội Cẩm cù Thái Lan, Nga, Thuỵ Điển…
Cẩm cù lá thuôn (Hoya oblongacutifolia), loài phân bố chủ yếu ở dưới tán rừng đá vôi khu vực miền Trung. Ảnh Phạm Văn Thế

Ở Việt Nam, chỉ vài năm gần đây, các nhà khoa học cũng như người yêu hoa mới quan tâm đến Cẩm cù.
Cũng chính vì thế, Cẩm cù Việt Nam đã bị lãng quên hàng trăm năm, kể từ thời nhà thực vật lừng danh J.Costantin mô tả chúng trong cuốn Thực vật chí đại cương Đông Dương (Flore Générale de L’Indo-Chine) vào năm 1912.
Những loài mới phát hiện cho khoa học gần đây cho thấy sự quan tâm đến Cẩm cù ở Việt Nam đang có bước đột phá. Điển hình như Cẩm cù sa pa (Hoya sapaensis) phát hiện năm 2011 ở Lào Cai, Cẩm cù lộc (Hoya lockii) phát hiện ở Thừa Thiên HuếCẩm cù cuống dài (Hoya longipedunculata) phát hiện ở Quảng Nam năm 2012, Cẩm cù thừa thiên huế (Hoya thuathienhuensis) phát hiện năm 2013 ở Thừa Thiên Huế… Và gần đây nhất là loài Cẩm cù hạnh (Hoya hanhiae) phát hiện ở vùng cát ven biển từ Quảng Trị đến Nha Trang.

Hiện Việt Nam có ít nhất 27 loài Cẩm cù mọc tự nhiên, chiếm tỷ lệ khoảng 10% các loài Cẩm cù trên thế giới. Điều này góp phần đưa Việt Nam trở thành một trong những trung tâm đa dạng các loài này vào bậc nhất.
Phạm Văn Thế (theo Một Thế Giới)
17/08/2014

Thuần hoá và chăm sóc Cẩm cù rừng

 
Cẩm cù khô Hoya pachyclada - Loài phân bố chủ yếu ở các khu rừng khô ở Tây Nguyên Việt Nam. Ảnh Phạm Văn Thế
(BiodiVn) - Có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, hầu hết Cẩm cù (hay Hoya - còn gọi là Hoa sao) phát triển tốt trong nhà, trong khu vực được bảo vệ hay một nhà kính. Các cây Cẩm cù leo lên bằng rễ con, thân nhỏ, khi chưa được cắt tỉa chúng tạo thành một tấm thảm dày. Một số loài tạo được những giỏ đẹp. Việc chăm sóc Cẩm cù có thể tuân theo những kinh nghiệm chung như sau:
14/08/2014

"Cẩm cù vân nam" mới tìm thấy ở rừng tự nhiên

Chùm hoa Cẩm cù vân nam Hoya yuennanensis trong tự nhiên nhìn trực diện. Ảnh Phạm Đoàn Quốc Vương.
(BiodiVn)-Các loài Cẩm cù rừng của Việt Nam luôn luôn là ẩn số thú vị không chỉ đối với các nhà khoa học mà còn đối với giới chơi Cẩm cù ở Việt Nam cũng như trên thế giới. Bằng chứng thiết thực nhất là gần đây đã có nhiều loài được mô tả mới cho khoa học phát hiện ở Việt Nam. Các ví dụ điển hình như Cẩm cù lộc Hoya lockii (Thừa Thiên Huế), Cẩm cù thừa thiên huế Hoya thuathienhuensis (TT Huế), Cẩm cù cuống dài Hoya longipedunculata (Quảng Nam), Cẩm cù sa pa Hoya sapaensis (Lào Cai) … và gần đây nhất là Cẩm cù hạnh Hoya hanhiae (Quảng Trị, Khánh Hoà). 
06/08/2014

Cẩm cù sậm (Hoya fusca) của rừng Tây Nguyên

Cận cảnh những bông hoa Cẩm cù sậm. Ảnh Phạm Đoàn Quốc Vương. (Click vào hình để xem ảnh gốc)
BiodiVn vừa nhận được một số ảnh của loài Cẩm cù sậm hay Cẩm cù tối màu Hoya fusca do anh Phạm Đoàn Quốc Vương ở Đắk Lắk gửi tặng. Theo anh Vương thì loài cẩm cù này được chụp ở Lâm Đồng và đây là loài khá phổ biến ở khu vực đó.

30/07/2014

Thêm loài Cẩm cù rừng mới Hoya lyi cho Việt Nam

Cẩm cù ly Hoya lyi nở hoa trong tự nhiên. Ảnh Chu Xuân Cảnh (Click vào ảnh để xem hình gốc)
(BiodiVn) Vào cuối tháng 6, 2014 tôi có nhận được vài bức ảnh của TS. Leonid Averyanov (Viện Thực vật Komarov, Nga), anh Nguyễn Sinh Khang (Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh vật, Việt Nam) và anh Chu Xuân Cảnh (một người chơi Lan tài tử ở Hội Lan Tràng An) về môt loài Cẩm cù rừng lạ của Việt Nam. Những bức ảnh này làm tôi khá bất ngờ và nghi ngờ đây là loài Cẩm cù chưa từng được ghi nhận ở tự nhiên Việt Nam, thậm chí có thể là một loài mới cho khoa học. 

12/06/2014

Chi hiệp và loài thực vật mới Hiepia corymbosa

Hình 1. Cụm hoa ngù của Hiepia corymbosa, nhìn trực diện
(biodivn.blogspot.com) Năm 2011 các nhà khoa học đã mô tả một chi thực vật mới là Hiepia (Tạm gọi: chi Hiệp) và một loài thực vật mới là Hiepia corymbosa (Tạm gọi: Hiệp hoa ngù) phát hiện từ Quảng Bình và Quảng Trị, Việt Nam. Bài báo đó đã được công bố trên tạp chí Turczaninowia (số 14(3); trang: 5–10; năm 2011). Chi và loài thực vật mới này thuộc phân họ Thiên lýAsclepiadaceae, họ Trúc đào – Apocynaceae.
26/05/2014

Loài Cẩm cù mới phát hiện từ miền Trung Hoya hanhiae

Dạng hoa màu hồng của Cẩm cù hạnh Hoya hanhiaeHình chụp bởi Nguyễn Thuý Hạnh
Các nhà thực vật Việt Nam và Nga vừa phát hiện và mô tả một loài thực vật mới cho khoa học thuộc phân họ Thiên lý (Asclepiadoideae), họ Trúc Đào (Apocynaceae) với tên gọi Cẩm cù hạnh – Hoya hanhiae. Công bố này đã nâng tổng số các loài Cẩm cù của Việt Nam mọc tự nhiên lên 25 loài.
13/11/2013

Sắc màu Cẩm cù rừng Hoya carnosa trong tự nhiên

Có lẽ loài Cẩm cù này không hề xa lạ gì với những người chơi hoa, cây cảnh đặc biệt là những người chơi Cẩm cù. Có người cho rằng hầu như ai chơi Cẩm cù cũng bắt đầu từ loài này vì chúng khá dễ tìm trong các cửa hàng bán cây cảnh, dễ trồng và cho hoa rất đẹp. Màu sắc hoa của chúng cũng biến đổi phong phú, có dạng hoa to, có dạng màu hồng nhạt, có dạng tâm đỏ... Tuy nhiên tất cả các màu đó đều không phải màu chuẩn của Cẩm cù rừng, chúng ít nhiều bị lai tạo một cách vô tình hay cố ý.

Rực rỡ loài hoa Cẩm cù rừng nhỏ xinh Hoya oblongacutifolia

Loài cẩm cù Hoya oblongacutifolia có tên Việt tạm dịch là Cẩm cù lá thuôn nhọn. Do chúng có đặc điểm thuôn nhọn, đặc biệt phần đầu lá kéo dài ra, cuống lá hơi vặn. Hoa có màu sắc là tím nhạt, hơi vàng đục. Chúng mang năm cánh hoa, mặt trong rất nhiều lông. Khi nở hoàn toàn thì những cánh hoa lộn ngược ra sau và uốn cong về phía gốc của hoa. Corona hay còn gọi là tràng phụ không tạo thành hình đĩa như vẫn thường thấy ở các loài Cẩm cù khác mà chúng có dạng hình tháp. Các rãnh của corona có màu tím. Nhìn tổng thể hình dạng của hoa thì có dạng hình nón.
10/11/2013

Bạn biết gì về Cẩm cù rừng Hoya balansae ?

Cẩm cù rừng Hoya ở Việt Nam hiện nay có khoảng 24 loài, trong số đó đã tính cả một số loài mới vừa mới công bố gần đây như , một loài mới phát hiện cho khoa học từ tỉnh Thừa Thiên Huế năm 2011 hay , một loài mới phát hiện cho khoa học ở tỉnh Quảng Nam cuối năm 2012. Tuy nhiên tin chắc rằng vẫn còn nhiều loài cẩm cù rừng nữa vẫn chưa được khám phá và mô tả. Những dẫn liệu hiểu biết về Cẩm cù rừng Việt Nam hiện nay còn rất hạn chế, có thể nói rằng chưa có một công trình nghiên cứu chuyên sâu về chi Hoya này cả.
29/10/2013

Loài hoa sao đẹp Cẩm cù cuống dài Hoya longipedunculata

Rừng Việt Nam quả là phong phú và đa dạng về thành phần loài thực vật, mỗi cánh rừng đều chứa đựng rất nhiều điều mới lạ. Mới đây (2011) một nhóm các nhà thực vật thuộc Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh vật và Viện Thực vật Komarov - Nga đã phát hiện ra một loài Cẩm cù Hoya mới cho khoa học từ Việt Nam. Bài báo được công bố tại tạp chí Nordic Botanical Journal hồi cuối năm 2012 (Tập 30, tr. 705-708).

Loài hoa sao đẹp nhất Việt Nam: Cẩm cù lộc Hoya lockii

Có người đề nghị gọi chúng là Tên lửa việt nam bởi hình dáng và dạng sống hao hao với loài Cẩm cù tên lửa Hoya multifolia, nhưng riêng tôi thì lại thích tên Cẩm cù lộc bởi chúng được đặt tên là Hoya lockii kỉ niệm GS. Phan Kế Lộc, người có đóng góp nhiều cho Hệ Thực vật Việt Nam.