19/12/2014

Thực vật Hạ Long và loài mới Munronia petiolata

Vịnh Hạ Long thuộc tỉnh Quảng Ninh nằm ở phía Đông Bắc Việt Nam, cách Hà Nội 165 km. Phía Bắc bị án ngữ bởi các dãy núi thấp ở Bãi Cháy và Hòn Gai, phía Tây và Nam giáp với các đảo lớn thuộc quần đảo Cát Bà, ngoài khơi xa phía Đông là các dãy đảo lớn thuộc quần đảo Trà Bản.

Vùng Vịnh này là một biển đảo thuộc thành phố Hạ Long, thị xã Cẩm Phả và huyện Vân Đồn, có diện tích 1553 km2 bao gồm 1969 hòn đảo lớn nhỏ tong đó 980 hòn đã có tên. Khu vực được UNESCO công nhận là Di sản Thiên nhiên Thế giới bao gồm 788 hòn đảo, có diện tích là 434 km2 trong đó 460 hòn đã có tên.

Địa hình khu Di sản Thiên nhiên Thế giới Vịnh Hạ Long là các đảo, núi xen kẽ giữa các trũng biển, là vùng bằng cát mặn có sú vẹt mọc và những đảo đá vôi vách đứng rất tương phản nhau. 

Địa hình thường thấy ở các đảo đá vôi Vịnh Hạ Long. Ảnh Đỗ Tiến Thành (BQLVHL)

Nghiên cứu thực vật ở Vịnh Hạ Long xưa nhất có lẽ thuộc về công trình Thực vật chí Đại cương Đông Dương (Flore Generale de l’Indo-Chine) do Lecomte chủ biên xuất bản từ 1907 tới 1950. Trong công trình khoa học này, các nhà thực vật Pháp đã thu mẫu và thống kê được 73 loài thực vật bậc cao có mạch thuộc về 35 họ, 58 chi phân bố ở khu vực này. 

Khổ cử hạ long (Chirita halongensis), là loài mới được tìm thấy năm 2000 và cũng là loài đặc hữu của Vịnh Hạ Long. Ảnh Đỗ Tiến Thành (BQLVHL)

Trong năm 1999 , dưới sự giúp đỡ và tài trợ về kinh phí của Ban quản lý Di sản Thiên nhiên Thế giới Vịnh Hạ Long, Đại sứ quán Vương quốc Hà Lan, tổ chức bảo tồn thiên nhiên Quốc tế (IUCN) tại Việt Nam, một nhóm gồm hai chuyên gia thực vật là TS. Nguyễn Tiến Hiệp của Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh vật, TS. Ruth Kiew của Vườn thực vật Singapore và hoạ sỹ Wendy Gibb đã tiến hành nhiều đợt khảo sát thực địa tại khu di sản. Kết quả của sự hợp tác nghiên cứu này là đã xuất bản cuốn sách nhỏ về Thực vật tự nhiên ở Vịnh Hạ Long giới thiệu 38 loài thực vật phổ biến có hình vẽ màu minh hoạ của Vịnh Hạ Long và công bố 7 loài thực vật mới cho khoa học từ Vịnh Hạ Long. 



Loài thiên tuế hạ long (Cycas tropophylla), loài đặc hữu và mới phát hiện ở Vịnh Hạ Long năm 2004. Ảnh Đỗ Tiến Thành (BQLVHL)

Vào năm 2003, trong luận văn tốt nghiệp đại học của Phạm Văn Thế đã ghi nhận 450 loài thực vật phân bố tại khu vực một số đảo đá vôi Vịnh Hạ Long. Các loài thực vật này thuộc 3 nghành đó là: Ngành thực vật không hạt ( Thực vật khuyết, Dương xỉ) - Polypodiophyta; Nhành Hạt trần - Gymnospermae ; Nghành Hạt kín - Magnoliophyta- Angiospermae. Luận văn này cũng ghi nhận vùng phân bố mới của loài Địa lan tím Zeuxinella vietnamica và bổ sung cho hệ thực vật Việt Nam loài Cỏ xuyên lá bóng Phyllocyclus lucidissimus.


Gần đây nhất, các nhà thực vật học thuộc Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh vật Việt Nam (VAST) và Vườn Thực vật Hoàng gia Anh đã phát hiện và mô tả một loài thực vật mới cho thế giới vốn được tìm thấy tại khu vực đảo đá vôi Vịnh Hạ Long, Quảng Ninh. Công bố này vừa mới được đăng tải bởi tạp chí Blumea của Hà Lan.

Loài cây mới có tên khoa học là Munronia petiolata N.T.Cuong, D.T.Hoan & Mabb., tạm gọi là Mung rô cuống lá dài

Loài mới Munronia petiolata trong môi trường tự nhiên. Ảnh tư liệu của BQL Vịnh Hạ Long.

Loài thực vật này thuộc họ Xoan (Meliaceae). Chúng là loài có dạng cây bụi nhỏ, cao 30-60 cm, hoa trắng, điểm đặc biệt là cuống lá dài đến 4,5 cm và được dùng làm tính ngữ đặt tên loài. Chúng được tìm thấy mọc tại một số đảo đá vôi Vịnh Hạ Long, nơi các loài khác phổ biến như Huyết giác (Dracaena cambodiana), Màng kiêng (Pterospermum truncatolobatum), Sảng (Sterculia lanceolata

Phạm Văn Thế ghi chép

Về bài báo mới công bố loài mới:
Blumea 59, 2014: 139–141

Munronia petiolata (Meliaceae), a new species from Vietnam

N.T. Cuong (cuongntc1979@yahoo.com); D.T. Hoan; D.J. Mabberley
Abstract: The genus Munronia (Meliaceae) is briefly reviewed and its representation in Vietnam discussed. In consequence a new species, Munronia petiolata, is described; so far known only from Ha Long Bay, it is distinct from all known simple-leaved species, most strikingly, in its long petioles.

For more detail please see: DOI:

0 nhận xét:

Post a Comment

Cảm ơn bạn đã để lại ý kiến, giúp chúng tôi cung cấp thông tin đầy đủ hơn nữa!