15/11/2014

Nấm Sát thủ hay Nấm Thây ma

Rất may mắn, chúng không phải là các loài thực vật hoặc các loài nấm kí sinh trên cơ thể con người và mọc ra những cái cây mang hình ảnh chết chóc như trong các bộ phim kinh dị thường thấy.

Trong số chúng ta, có lẽ không ít người đã từng gặp những con côn trùng đã chết bám trên các cành lá và trên thân mọc tua tủa những thể nấm kỳ dị ở rừng của Việt Nam.

Nấm Sát thủ (killer fungus) hay Nấm thây ma (zombie fungus) là tên gọi chung cho các loài nấm kí sinh trên côn trùng và một số động vật chân khớp
Chúng xâm nhập vào vật chủ, giết chết vật chủ và mọc lên những cây nấm có hình thù qoái dị. 

Nấm sát thủ Cordyceps đang phát triển trên 1 con ve sầu. Chụp ở rừng Lạng Sơn. Ảnh Phạm Văn Thế

Đây là các loài thuộc chi Cordyceps và Ophiocordyceps của ngành nấm túi Ascomycota. Trong có có loài Đông trùng hạ thảo Cordyceps sinensis được biết đến nhiều nhất và là dược liệu quý hiếm. Ngoài ra các loài thuộc chi Beauveria cũng rất phổ biến do chúng từng được sử dụng để kiểm soát dịch hại do côn trùng. 

Nấm sát thủ Ophiocordyceps odonatae phát triển đầy đủ trên cơ thể 1 con chuồn chuồn. Chụp ở rừng Lạng Sơn. Ảnh Phạm Văn Thế

Các loài nấm Sát thủ hay Nấm thây ma phân bố rộng khắp thế giới, trong các khu rừng nhiệt đới và ôn đới ẩm ướt, tập trung chủ yếu ở chấu Á trong đó có Việt Nam. 


Nấm sát thủ Ophiocordyceps odonatae với thể quả trưởng thành mang những bào tử sẵn sàng phát tán cho chu kỳ thế hệ mới. Chụp ở rừng Lạng Sơn. Ảnh Phạm Văn Thế

Các loại nấm này phát tán bằng cách tung các bào tử và xâm nhập vào cơ thể sống của côn trùng. Những con côn trùng trong quá trình hoạt động sống đã vô tình bị nhiễm bào tử nấm, khi đó chúng giống như một dạng trúng độc, chúng quằn qoại và như những thây ma di động, trước khi chết chúng bám chặt vào một vật thể nào đó tại nơi chúng trút hơi thở cuối cùng. 
Cơ thể côn trùng lúc này là một nguồn dinh dưỡng tuyệt vời để nuôi thế hệ nấm mới. Và chỉ vài tuần sau đó những thể nấm với hình thù kì qoái, đa dạng mọc lên từ cơ thể con vật. 
Con vật với cơ thể đầy nấm vẫn bám chặt vào cành cây hay lá, bằng cách này các bào tử nấm dễ dàng được phát tán xa hơn, cơ hội tìm kiếm con mồi mới để duy trì nòi giống dễ dàng hơn. Những hình ảnh này là nỗi kinh hoàng của một số loài côn trùng.


Một con kiến ở giai đoạn đầu bị nhiễm nấm sát thủ Cordyceps, hành vi qoằn qoại như bị nhiễm độc. Ảnh chụp từ video của BBC.

Đối với các loài kiến khi bị nhiễm bào tử nấm, nếu khi đó chúng ở gần tổ thì chúng sẽ được các con trong đàn khiêng chúng đi cách ly thật xa nơi tổ để tránh lây nhiễm ra các con khác. 



Sự phát triển của sát thủ Cordyceps trên đầu con kiến mọc ra một cây nấm nhọn phát triển nhanh sau vài tuần. Ảnh chụp từ video của BBC.

Sau khoảng vài ngày từ trên đầu kiến mọc lên một cây nấm nhọn, và sau khoảng 3 tuần thì chúng mọc thành cây nấm hoàn chỉnh với các túi bào tử và lại thực hiện chu trình tung bào tử mới. 



Một loại nấm sát thủ khác trên cơ thể 1 con sâu ở Anh. Ảnh http://wild-e-eep.blogspot.com/

Hiện nay cơ chế xâm nhập vào cơ thể côn trùng của các loài nấm Sát thủ cũng chưa rõ. Tỷ lệ sinh sản thành công của các loài Nấm sát thủ trong tự nhiên là rất thấp và hầu như không thấy có sự tiêu diệt hàng loạt các côn trùng bởi các loại nấm này. 



Một bầy ong bị nhiễm nấm sát thủ. Ảnh Alan Henderson.

Một số loài nấm sát thủ lại đặc biết quý hiếm như Đông trùng hạ thảo và có nguy cơ tuyệt chủng vì sự khai thác quá mức hoặc do khí hậu thay đổi.


Xem video quá trình nấm sát thủ tiêu diệt kiến của BBC




Phạm Văn Thế - Admin http://biodivn.com/

0 nhận xét:

Post a Comment

Cảm ơn bạn đã để lại ý kiến, giúp chúng tôi cung cấp thông tin đầy đủ hơn nữa!