27/09/2014

Cẩm cù - Loài hoa bị lãng quên thơm mùi socola

Cẩm cù lý hương sao (Hoya carnosa) phân bố phổ biến ở Việt Nam. Ảnh: Phạm Văn Thế

Loài hoa Cẩm cù bị lãng quên đã hàng trăm năm ở Việt Nam, được ví như một nàng “công chúa” ngủ trong rừng thơm mùi… socola ngọt ngào, quyến rũ.

Có lẽ với bất kỳ ai khi mới bắt đầu tìm hiểu về loài hoa này cũng đều lạ lẫm với cái tên: Cẩm cù.
Thật vậy, hai chữ “Cẩm cù” nghe vừa xa lạ vừa khó hiểu, và cũng chẳng biết nó xuất phát từ đâu, ý nghĩa như thế nào.
Phải chăng “cẩm” xuất phát từ màu hoa đỏ như cẩm nhung của một loài trong chi Hoya, và “cù” có lẽ vì những chùm hoa của chúng tròn như những con quay?

Thụ phấn về đêm
Cẩm cù là tên chung chỉ những loài hoa thuộc chi thực vật Hoya (họ phụ Thiên lý Asclepiadoideae, họ Trúc đào Apocynaceae). Thông thường chùm hoa của chúng khá nhỏ, hình cầu hoặc bán cầu, có đường kính chừng 5-7 cm. Tuy nhiên, ở một số ít loài, chùm hoa có thể chỉ nhỏ khoảng 2 cm hoặc cũng có thể to đến gần 10 cm.
Phần đông chúng là loài dây leo, một số là cây bụi nhỏ ký sinh.
Cẩm cù ba lan sa (Hoya balansae) loài phân bố chủ yếu ở vùng núi đá vôi Quảng Ninh, Hải Phòng. Ảnh Phạm Văn Thế 

Khi không có hoa, chúng chẳng có gì đặc biệt và lẫn vào đám đông dây leo khác mang màu xanh chung của núi rừng. Tuy nhiên, mùi hương socola quyến rũ có thể lan toả khắp một cánh rừng nhỏ.
Cẩm cù thường có hoa nhỏ chừng 2 cm, và chủ yếu nở vào ban đêm. Nàng “cô chúa” thơm mùi socola vì thế mà càng như quyễn rũ hơn bao giờ hết. Đêm cũng lúc lúc hoa tiết mật và thu hút các loài côn trùng nhiều hơn. Cẩm cù được thụ phấn chủ yếu nhờ vào côn trùng kiếm ăn về đêm là vậy!

Bị lãng quên hàng trăm năm trước
Trên thế giới, những người yêu thích loài hoa Cẩm cù đã tụ họp với nhau thành những hội, gọi là Hội Cẩm cù. Trong đó có những hội rất lớn và lâu đời như Hội Cẩm cù Thái Lan, Nga, Thuỵ Điển…
Cẩm cù lá thuôn (Hoya oblongacutifolia), loài phân bố chủ yếu ở dưới tán rừng đá vôi khu vực miền Trung. Ảnh Phạm Văn Thế

Ở Việt Nam, chỉ vài năm gần đây, các nhà khoa học cũng như người yêu hoa mới quan tâm đến Cẩm cù.
Cũng chính vì thế, Cẩm cù Việt Nam đã bị lãng quên hàng trăm năm, kể từ thời nhà thực vật lừng danh J.Costantin mô tả chúng trong cuốn Thực vật chí đại cương Đông Dương (Flore Générale de L’Indo-Chine) vào năm 1912.
Những loài mới phát hiện cho khoa học gần đây cho thấy sự quan tâm đến Cẩm cù ở Việt Nam đang có bước đột phá. Điển hình như Cẩm cù sa pa (Hoya sapaensis) phát hiện năm 2011 ở Lào Cai, Cẩm cù lộc (Hoya lockii) phát hiện ở Thừa Thiên HuếCẩm cù cuống dài (Hoya longipedunculata) phát hiện ở Quảng Nam năm 2012, Cẩm cù thừa thiên huế (Hoya thuathienhuensis) phát hiện năm 2013 ở Thừa Thiên Huế… Và gần đây nhất là loài Cẩm cù hạnh (Hoya hanhiae) phát hiện ở vùng cát ven biển từ Quảng Trị đến Nha Trang.

Hiện Việt Nam có ít nhất 27 loài Cẩm cù mọc tự nhiên, chiếm tỷ lệ khoảng 10% các loài Cẩm cù trên thế giới. Điều này góp phần đưa Việt Nam trở thành một trong những trung tâm đa dạng các loài này vào bậc nhất.
Phạm Văn Thế (theo Một Thế Giới)

0 nhận xét:

Post a Comment

Cảm ơn bạn đã để lại ý kiến, giúp chúng tôi cung cấp thông tin đầy đủ hơn nữa!