14/06/2014

Khả năng về tổ chức cho công tác quản lý Đa dạng sinh học

(biodivn.blogspot.com) Như chúng ta đã biết, khả năng về tổ chức của các vùng rất khác nhau, vì rằng nguồn thông tin, chính sách của chính phủ, luật pháp, thủ tục hành chính và chuẩn về văn hóa của mỗi xã hội một khác. Tất cả các yếu tố đó có thể thúc đẩy hay cản trở mọi công việc đã được sắp xếp. 

Hiện nay trên thế giới chưa có một chuẩn đầy đủ về tổ chức bảo tồn Đa dạng sinh học để có thể noi theo. Mỗi nước có kinh nghiệm thành công và thất bại riêng. Tuy nhiên, ở cả các nước phát triển và đang phát triển thường hay gặp những mâu thuẫn xẩy ra do chưa có được sự cân bằng phù hợp về quản lý nguồn tài nguyên giữa chính quyền trung ương và địa phương. Nhiều kinh nghiệm cho rằng, trách nhiệm về quản lý và chủ quyền về tài nguyên thiên nhiên, kể cả tài nguyên Đa dạng sinh học (ĐDSH), thường là thành công khi được các tổ chức địa phương chủ trì. Quan điểm này cho rằng, dưới sự kiểm soát của địa phương, thì các khu hệ sinh vật thường được bảo vệ và sử dụng tốt hơn, và các quyền lợi cũng được phân chia công bằng hơn. Điều này có thể có được là do ở mức độ địa phương có thể động viên được khá thuận lợi, những kinh nghiệm truyền thống của địa phương. Hơn nữa, sự chủ trì của địa phương là điều kiện thuận lợi để động viên được các cộng đồng địa phương tham gia trực tiếp vào các hoạt động sử dụng lâu dài nguồn tài nguyên, kể cả quyền quản lý, bảo tồn HST và tạo ra nguồn lợi nhuận lâu bền (Lynch 1992). 
Cũng có người cho rằng nếu giao quyền quản lý cho địa phương thì họ sẽ ít chú ý đến quyền lợi lâu dài của quốc gia và của xã hội, họ sẽ chú ý nhiều hơn vào những lợi ích trước mắt mà bỏ qua những lợi ích lâu dài. Để dung hoà giữa hai ý trên, tại một số nước, chính phủ trung ương chọn cách quản lý nguồn tài nguyên bằng cách kiểm tra theo chuẩn và tiêu chí đã được quy định. Bằng cách tiếp cận này thì mọi sự quản lý tài nguyên có thể để cho các tổ chức địa phương kể cả các tổ chức phi chính phủ chủ trì. 
Xây dựng khả năng tổ chức quản lý bảo tồn là hết sức cần thiết, nhưng cũng rất khó khăn và phức tạp, tuỳ thuộc vào nhiều yếu tố kinh tế, xã hội, văn hoá của mỗi nước. 
Đối với Việt nam để có thể quản lý được tốt nguồn tài nguyên ĐDSH, trong đó có các khu bảo tồn thiên nhiên cần đổi mới hệ thống tổ chức (Quyết định của Thủ tướng Chính phủ số 192/2003/QĐ-TTg ngày 17 tháng 9 năm 2003) : 
- “Các Bộ, ngành được giao nhiệm vụ quản lý tài nguyên thiên nhiên phải rà soát nhiệm vụ của Bộ ngành mình trong việc bảo tồn ĐDSH và tổ chức quản lý các khu bảo tồn thiên nhiên; nghiên cứu đề xuất một cơ cấu tổ chức hợp lý (theo ngành hoặc liên ngành, chuyên trách hoặc phối hợp) phù hợp với Nghị định số 86/2002/NĐ-CP ngày 05 tháng 11 năm 2002 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vu, quyền hạn của Bộ, cơ quan ngang Bộ. 
- Phân định rõ trách nhiệm quản lý nhà nước của các Bộ, ngành Trung ương và Uỷ ban nhân dân các cấp đối với các loại tài nguyên ở các khu bảo tồn thiên nhiên, trong đó quy định rõ những việc mà Uỷ ban nhân dân các tỉnh nhất thiết phải trình Bộ chủ quản trước khi quyết định. Tăng cường năng lực cho cho Uỷ ban nhân dân các cấp để thực thi tốt hơn nhiệm vụ quản lý nhà nước về rừng đặc dụng ở địa phương mình theo đúng quy định tại Quyết định 245/TTg ngày 21 tháng 12 năm 1998 của thủ tướng Chính phủ về thực hiện trách nhiệm quản lý nhà nước của các cấp đối với rừng và đất lâm nghiệp. 
- Tăng cường năng lực và đổi mới tổ chức quản lý của các cơ quan, Cục quản lý chuyên ngành của các Bộ đã được giao nhiệm vụ quản lý hệ thống khu bảo tồn thiên nhiên như: Cục Kiểm Lâm (Bộ NN&PTNT), Cục Bảo vệ Môi trường (Bộ TN&MT), Cục Bảo vệ Nguồn lợi thuỷ sản (Bộ Thuỷ sản). Tạo điều kiện cho các cơ quan này thực hiện tốt nhiệm vụ giúp Bộ trưởng quản lý nhà nước đối với các khu bảo tồn thiên nhiên đã được Chính phủ phân công và phối hợp quản lý liên ngành có hiệu quả hơn. 
- Đổi mới tổ chức, cơ chế quản lý đối với Ban quản lý các khu bảo tồn thiên nhiên tạo thành các đơn vị sự nghiệp, có đủ điều kiện thực hiện được các nhiệm vụ ở cấp cơ sở về quản lý tài nguyên thiên nhiên, bảo tồn ĐDSH và xây dựng các khu bảo tồn thiên nhiên theo các quy định hiện hành”. (biodivn.blogspot.com).
Tài liệu tham khảo: Đa dạng Sinh học và Bảo tồn, Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2005. 

Xem thêm: