05/06/2014

Sự gia tăng dân số gây suy thoái Đa dạng Sinh học

Hình 3.5. Rùa Trung Trường Sơn (Rùa Trung Bộ) Mauremys (Annamemys) annamensis Loài rùa đặc hữu của tiểu vùng sinh thái Trung Trường Sơn. Ảnh chụp từ một cá thể bị người dân địa phương bắt.
(Tiếp theo: )
(biodivn.blogspot.com) Mối đe dọa ĐDSH vừa được đề cập ở trên xảy ra trước tiên là do áp lực gia tăng dân số và tiếp theo là gia tăng khai thác, sử dụng tài nguyên. Cho đến tận mấy trăm năm trước đây, tốc độ tăng dân số còn rất thấp, tỷ lệ sinh chỉ lớn hơn tỷ lệ chết đôi chút. Việc phá hủy các quần xã sinh học xảy ra nhiều nhất trong vòng 150 năm trở lại đây, trong thời gian này dân số loài người tăng từ 1 tỷ người vào năm 1850 đến 2 tỷ vào năm 1930, và đến 5,9 tỷ vào năm 1995, lên đến 6,5 tỷ vào năm 2010 (Hình 3.6). Dân số loài người tăng vì tỷ lệ sinh sản cao vẫn được giữ nguyên trong khi đó thì tỷ lệ chết giảm nhiều do các thành tựu của y học hiện đại (đặc biệt là việc phòng và chữa bệnh), và chất lượng lương thực, thực phẩm tốt hơn (Keyfitz, 1989), và chất lượng cuộc sống được cải thiện, tuổi thọ gia tăng. Tốc độ tăng dân số chậm ở các nước công nghiệp tiên tiến, nhưng đang còn rất cao ở vùng nhiệt đới châu Phi, Hoa Kỳ Latinh và châu Á - những nơi có tính ĐDSH cao (WRI/UNEP/UNDP, 1994; Nguyễn Cử và ctv, 2000).
Con người sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên như gỗ, các loài thực vật, thịt động vật hoang dã, v.v... Con người cũng khai phá, chuyển đổi rất nhiều diện tích đất đai vốn là những nơi cư trú tự nhiên của sinh vật hoang dã thành đất đai sử dụng cho nông nghiệp và làm nhà ở, xây dựng thành phố, khu công nghiệp cùng hạ tầng cơ sở, do vậy chỉ riêng việc tăng dân số không thôi cũng là nguyên nhân quan trọng của sự mất mát ĐDSH. Tuy vậy, việc gia tăng dân số loài người không phải là nguyên nhân duy nhất gây ra sự tuyệt chủng của các loài cũng như việc phá hủy những nơi cư trú của chúng. Nếu như chúng ta nghiên cứu tình hình trên thế giới ở cả các nước phát triển và đang phát triển, rõ ràng là sự tuyệt chủng của các loài và sự phá hủy các HST không phải bao giờ cũng do con người gây ra. Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản và xã hội tiên tiến đã làm nảy sinh và làm tăng nhanh nhu cầu khai thác các nguồn tài nguyên. Việc sử dụng kém hiệu quả và không công bằng các nguồn tài nguyên thiên nhiên cũng là nguyên nhân chính gây ra sự suy thoái ĐDSH. ở nhiều nước hiện còn tồn tại vấn đề không công bằng trong sở hữu tài nguyên. Các tài sản chính (như tiền, ruộng đất, trang trại, các nguồn tài nguyên rừng, v.v...) hầu như chỉ tập trung vào tay một số ít người trong cộng đồng. 
Hậu quả là dân nghèo nông thôn vì cuộc sống đã bắt buộc phải phá hủy các quần xã sinh học và săn bắt các loài thú quý hiếm do bị tước đoạt đất đai cũng như không có quyền sở hữu bất kỳ nguồn tài nguyên nào (Dasmann et al., 1973; Kummer and Turner, 1994; Skole el al.,1994) 
Trong rất nhiều trường hợp, nguyên nhân dẫn đến tình trạng phá hủy nơi cư trú hoang dã lại là các hoạt động công nghiệp và sự toàn cầu hoá thương mại. Các chính phủ và các ngân hàng phát triển quốc tế tài trợ cho rất nhiều dự án và chúng được quảng cáo với mục đích tạo việc làm, tạo của cải vật chất cho xã hội. Tuy vậy do cách sử dụng tài nguyên thiên nhiên không hợp lý nên không những kém hiệu quả mà còn không có lãi bởi họ chỉ tập trung cho những mối lợi trước mắt, không nghĩ đến việc sử dụng hợp lý tài nguyên, phát triển bền vững và bảo vệ môi trường, cuối cùng thì cả con người và công việc kinh doanh đều chịu ảnh hưởng và hoàn toàn bị lệ thuộc vào nguồn tài nguyên thiên nhiên ngày càng cạn kiệt. 
Nguyên nhân gây ra sự mất mát ĐDSH tại những vùng nhiệt đới ẩm là do việc sử dụng tài nguyên không công bằng trên phạm vi toàn thế giới. Con người ở những nước công nghiệp phát triển (và một số ít người giàu ở những nước đang phát triển) tiêu thụ một lượng rất lớn nguồn năng lượng, khoáng sản, sản phẩm gỗ, sản phẩm phi gỗ, lương thực, thực phẩm (WRI/IUCN/UNEP, 1997). Mỗi năm một công dân trung bình của Hoa Kỳ sử dụng nhiều hơn một công dân trung bình ở ấn Độ, Trung Quốc một lượng dầu lớn gấp 43 lần; lượng nhôm gấp 34 lần; lượng phân lân gấp 58 lần (WRI/UNEP/UNDP, 1998). Việc sử dụng không hợp lý và không công bằng các nguồn tài nguyên thiên nhiên sẽ không tạo được tính bền vững, và nếu như với cách sống như vậy lan ra cả tầng lớp trung lưu trong các nước đang phát triển thì sẽ gây ra sự hủy hoại môi trường một cách nghiêm trọng. Một số công dân giàu có ở các nước phát triển cũng đã ý thức được sự cần thiết chống lại việc sử dụng phí phạm tài nguyên thiên nhiên và phải thay đổi đạo đức, lối sống, do vậy họ thường cung cấp cho các nước phát triển những trợ giúp để hạn chế gia tăng dân số và bảo vệ ĐDSH. 
Hình 3.6. Tình hình tăng dân số và dân số đô thị của Việt Nam từ 1989-1999. Nguồn: Tổng Cục Thống kê, 2000. Niên giám thống kê Hà Nội.(biodivn.blogspot.com) Tài liệu tham khảo: Đa dạng Sinh học và Bảo tồn, Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2005. 

Xem thêm:

0 nhận xét:

Post a Comment

Cảm ơn bạn đã để lại ý kiến, giúp chúng tôi cung cấp thông tin đầy đủ hơn nữa!