05/06/2014

Rừng mưa nhiệt đới bị đe dọa huỷ diệt gây suy thoái ĐDSH

Hình 3.8. Hầu hết diện tích rừng ở đây bị phá làm nương rẫy - Một trong những nguyên nhân chính làm cho rừng nguyên sinh ở Tây Bắc bị phá huỷ. Ảnh chụp 2009 tại Thuận Châu - Sơn La
(Tiếp theo: )
(biodivn.blogspot.com) Rừng mưa nhiệt đới bị phá huỷ là lời cảnh báo kéo theo sự mất các loài. Rừng mưa nhiệt đới chiếm 7% diện tích bề mặt trái đất, nhưng ước tính ở đó sinh sống hơn 50% tổng số loài của Trái đất. Dựa theo sự phân bố về lượng mưa và nhiệt độ hiện nay, ước tính diện tích ban đầu của rừng mưa nhiệt đới và các loại rừng ẩm nhiệt đới rộng khoảng16 triệu km2 (Hình 3.8; Myers, 1991; Sayer and Whitmore, 1991). Kết hợp giữa khảo sát mặt đất, so sánh phân tích theo ảnh vệ tinh và số liệu đo đạc viễn thám vào năm 1982 rừng mưa nhiệt đới chỉ còn lại 9,5 triệu km2, diện tích này xấp xỉ với diện tích của Hoa Kỳ.
Đến năm 1985 tức là sau 3 năm, một triệu km2 rừng nữa đã bị huỷ diệt. Vào thời điểm hiện nay hàng năm có khoảng 180.000 km2 rừng mưa bị mất, trong đó 80.000 km2 đã bị mất hoàn toàn và 100.000 km2 bị suy thoái đến mức cấu trúc thành phần loài và các diễn thế của HST phần lớn đã bị thay đổi. HST rừng nhiệt đới rất dễ bị suy thoái do lớp đất của chúng thường mỏng, lượng dinh dưỡng thấp và dễ bị bào mòn do mưa lớn. Hiện nay, các tài liệu khoa học vẫn đang bàn luận, tranh cãi về diện tích rừng nhiệt đới ẩm trước kia và diện tích còn lại đến ngày nay cũng như về tốc độ phá rừng (WRI/UNEP/UNDP, 1999). Mặc dù có rất nhiều khó khăn để có số liệu một cách chính xác nhưng tất cả đều nhất trí rằng tốc độ phá hủy rừng nhiệt đới đã đến mức báo động. Người ta còn dự báo thêm rằng với tốc độ mất rừng như hiện
nay thì đến năm 2040 sẽ chỉ còn lại một số rất ít rừng nhiệt đới nguyên vẹn trừ một số khu nhỏ được đặt dưới dự bảo tồn nghiêm ngặt. Tình hình thậm chí còn tồi tệ hơn nhiều so với các dự báo bởi vì dân số loài người vẫn tiếp tục gia tăng, tình trạng nghèo khổ còn nặng nề và càng gây nhiều áp lực khai thác hơn bao giờ hết lên những khu rừng mưa đang ngày càng bị thu hẹp.
Tính trên quy mô toàn thế giới, quá nửa các rừng mưa bị phá và triệt hủy là do khai hoang sản xuất nông nghiệp. Mỗi năm hơn 250.000 km2 diện tích rừng bị khai thác lấy gỗ làm củi và 45.000 km2 nữa mỗi năm bị phá triệt do các công ty khai thác gỗ. Còn lại 20.000 km2 mỗi năm bị khai quang để lấy đất trồng cây công nghiệp (Hình 3.9). Ví dụ, ở khu vực Tây Nguyên, Việt Nam, những năm gần đây tệ nạn phá rừng để trồng cà phê, cao su, hồ tiêu. Diện tích trồng cà phê đã vượt gấp hai lần so với diện tích được qui hoạch đảm bảo phát triển bền vững, cụ thể là từ 170.000 ha đã bùng nổ vượt lên đến 270.000-300.000 ha. Khai thác gỗ là một hoạt động rất quan trọng ở vùng nhiệt đới châu Á, nuôi gia súc phát triển mạnh ở vùng nhiệt đới châu Hoa Kỳ, trang trại và khai thác củi ở vùng nhiệt đới châu Phi (Kummer and Turner, 1994). Rừng tự nhiên của Việt Nam phần lớn là kiểu rừng lá rộng thường xanh mưa ẩm nhiệt đới, là nơi ở lý tưởng của nhiều loài động vật cũng đã bị suy thoái trầm trọng (Bảng 3.7)

Hình 3.7. Rừng mưa nhiệt đới phân bố chủ yếu tại các vùng ẩm, các vùng quanh xích đạo của châu Hoa Kỳ, châu Phi và châu Á. Nguồn U. N. C. T. A. D. secretariat, 2000.

Bảng 3.8. Diễn biến rừng tự nhiên từ 1980-1998 (ĐV: 1.000ha)
TT
Loại rừng chủ yếu có ảnh tới môi trường
Diễn biến diện tích theo các mốc thời gian
Hậu quả môi trường


1980
1990
1998
Diện tích giảm nhanh, cấu trúc một HST tối ưu bị phá vỡ, nơi ở của nhiều loài thú bị xáo trộn, đặc biệt là voi.
1
Rừng lá rộng thường xanh, mưa ẩm nhiệt đới trữ lượng giàu
617,2
384,2
221,4
2
Rừng lá rộng thường xanh, mưa ẩm nhiệt đới trữ lượng nghèo
1.715
1.382,4
1.647,2
3
Rừng lá kim
81,3
66,5
36,8
4
Rừng rụng lá
1.202
935
632,8
5
Rừng ngập mặn ven biển
34,2
9,8
2,3
Nguồn: Chương trình kiểm kê đánh giá rừng theo định kỳ-Viện Điều tra Quy hoạch Rừng, 1998. (biodivn.blogspot.com) 
Tài liệu tham khảo: Đa dạng Sinh học và Bảo tồn, Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2005. 

Xem thêm:

0 nhận xét:

Post a Comment

Cảm ơn bạn đã để lại ý kiến, giúp chúng tôi cung cấp thông tin đầy đủ hơn nữa!