14/06/2014

Khám phá loài Ngọc lan cát tiên mới Magnolia cattienensis

Hình thái và sinh cảnh  Ngọc lan cát tiên Magnolia cattienensis (Theo Nordic Journal of Botany)
(biodivn.blogspot.com) Tóm tắt: Một loài mới của họ Magnoliaceae, Magnolia cattienensis QN Vũ từ Vườn quốc gia Cát Tiên, tỉnh Lâm Đồng, phía nam của Việt Nam được mô tả và minh họa. Ngọc lan cát tiên Magnolia cattienensis liên quan chặt chẽ loài gần nhất M. henryi Dunn, nhưng khác bởi lá hình nêm hẹp và gốc lá hẹp dần dần (so với hình nêm rộng, không hẹp dần dần), cuống có lông (so với nhẵn), và cuống lông nhung (vs nhẵn), gynoecium lông tơ (vs nhẵn), và ít lá noãn trưởng thành (26-30 vs 85-90) với lông tuyến dày đặc (vs nhẵn).
Hình thái Ngọc lan cát tiên Magnolia cattienensis (Theo Nordic Journal of Botany)
Mô tả: Cây thường xanh; thân cây 3-5 m cao và đường kính 10-15 cm; vỏ màu xám, hơi nứt; cành nhỏ mảnh mai, với trạng thái lá có lông sát xám; vết sẹo lá kèm gần đạt đỉnh của cuống lá. Lá phân bố đều, sắp xếp xoắn ; cuống lá (1,5) 2,5-3,5 (-4,3) cm dài, lông sát xám khi còn non, hơi dày lên đối với cơ sở của nó, dài 0,5-0,7 cm; lá lưỡi elip đến trứng ngược, 25-45 × (8,0) 10-18 cm, lượn sóng, gốc nêm và hẹp dần dần thành một cuống lá, ở đỉnh tù để cấp tính; mặt dưới với trạng thái lá có lông sát thưa thớt, dày đặc hơn trên gân chính; màu xanh lá cây bề mặt trên, nhẵn, bóng; gân chính mặt dưới rất nổi bật, chiều dọc có rãnh (ít nhất là khi khô), mặt trên phẳng; gân thứ 15-22 trên mỗi bên của gân chính, nổi bật bên dưới; chia thành mặt lưới gân dày đặc và nổi bật trên cả hai bề mặt khi khô. Cuống hoa hơi rủ xuống, chừng 1,8-2,5 × 0,5 cm, lông tơ màu trắng xám, với 1-3 vết sẹo lá bắc; cuống sống có lông, ca 0,3-0,5 × 0,5 cm. Hoa cuối trên cành lá, rất thơm, màu kem trắng; nụ hoa hình trứng, 2,5 × 1,5 cm; lá bắc mo trắng bên ngoài; đài tràng 9, trong 3 vòng xoắn, 3 cánh hình elip bên ngoài, mỏng, hơi xanh, 3,0-3,4 × 1,2-1,5 cm, tù ở đỉnh, vòng xoắn giữa và bên trong màu trắng sữa, trứng ngược muỗng hình, 1,5-3,5 × 1,0-2,0 cm, thịt dày. Nhị chừng 70-80, 0,8 cm, màu trắng sữa; bao phấn 0,6-0,7 cm, tự khai; Gynoecium (hợp bầu) không chân, có lông tơ, hình elipxoit, 1,6 × 0,6 cm; lá noãn ca 26-30, mặt ngoài có lông; .số noãn mỗi lá noãn 2, elip, quả hình Elipxoit, kích thước 7,0-8,0 × 1,5-2,0 cm;  Hoa nở trong tháng Bảy-Tháng Chín và đậu quả vào tháng tháng hai.
Phân bố: Magnolia cattienensis phân phối ở miền Nam Việt Nam, tỉnh Lâm Đồng, Vườn quốc gia Cát Tiên, mọc trong rừng lá rộng thường xanh, ở độ cao 250-400 m trên mặt biển, kết hợp với các loài như Scaphium lychnophorum (Hance) Pierre, Aphanamixis polystachya (Wall .) R. Parker, Syzygium spp., Celtis sp. và một số loài họ đậu, Araceae.(biodivn.blogspot.com).
Đề nghị tình trạng bảo tồn: Vì Magnolia cattienensis chỉ được biết đến từ một địa phương và quy mô số lượng cá thể nhỏ (ít hơn 250 cá thể trưởng thành), nó được đánh giá đây là 'Nguy cấp' (EN), theo tiêu chuẩn danh sách đỏ IUCN 2001.

Phiên bản cuối cùng có thể tìm thấy ở: 

 Xem thêm: