06/06/2014

Nguyên lý tác động vùng biên gây suy thoái Đa dạng sinh học

Khu vực gần với đường giao thông bị ảnh hưởng nhiều hơn so với khu vực sâu trong rừng. Ảnh chụp đoạn đường Hồ Chí Minh ở Sông Thanh - Quảng Nam 2009
(Tiếp theo: ) 
(biodivn.blogspot.com) Sự chia cắt nơi cư trú thành nhiều phần nhỏ đã làm tăng một cách đáng kể tỷ trọng của sự tác động vùng biên so với diện tích nơi cư trú như đã trình bày ở trên (xem Hình 4.8). Khu vực ở quanh đường biên bị ảnh hưởng nhiều hơn so với phần ở sâu trong rừng và thể hiện rõ nhất là ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm và gió (Kapos, 1989; Bierregaard, 1992). Những áp lực do các tác động này có thể thấy rõ là có sự giảm nhẹ dần từ đường biên vào đến 500m sâu trong rừng (Laurance, 1991). Do các loài thực vật và động vật thường thích ứng với một biên độ nhất định về nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, mà giờ đây đã biến đổi trở nên không thích hợp đối với nhiều loài ở nơi cư trú bị chia cắt. Các loài thực vật hiển hoa ưa bóng, các loài động vật lưỡng cư ưa ẩm thường bị suy giảm nhanh, dẫn đến việc thay đổi cấu trúc loài của quần xã. 
Các loài thân leo và các loài thực vật tiên phong tăng trưởng mạnh thường phát triển rất nhanh tại khu vực biên, nơi có nhiều ánh sáng. Hệ thực vật thân leo chằng chịt này có thể tạo ra hàng rào có thể ảnh hưởng hoặc làm thay đổi tiểu khí hậu và môi trường phía bên trong. Với ý nghĩa này, đường biên của rừng đóng vai trò quan trọng bảo vệ thành phần cấu trúc rừng và khi bị chia cắt thì thành phần loài và diện tích từng ô rừng bị thay đổi rõ rệt. 
Việc nơi cư trú bị chia cắt, xé lẻ còn làm tăng khả năng xâm nhập của các loài ngoại lai xa lạ và bùng phát số lượng các loài côn trùng dịch hại bản địa. Đường biên của rừng là môi trường mẫn cảm, dễ bị biến động và tại đó các loài côn trùng dịch hại mới thường có điều kiện, tăng trưởng về số lượng, sau đó xâm nhập sâu vào lãnh thổ phía trong (Paton, 1994). Các động vật ăn thịt, ăn tạp như gấu, chồn, mèo và chim hét liếu điếu,... có thể phát triển mạnh tại vùng bìa rừng, nơi mà chúng có thể kiếm được thức ăn tại cả phần cư trú không yên tĩnh và nơi yên tĩnh. Các loài động vật ở đây ăn trứng và chim non của các loài chim rừng, ở khoảng cách đến hàng trăm mét vào sâu trong rừng kể từ đường biên. Một số loài chim ký sinh tổ sống ở ngoài đồng và bìa rừng sử dụng bìa rừng như là điểm căn cứ xuất phát tấn công sâu vào trong địa phận của rừng để tìm tổ, phá hủy trứng, hủy hoại chim non của các loài chim nhỏ thuộc bộ sẻ ở sâu trong rừng. Việc nơi cư trú bị phá hủy, chia cắt, sự tăng số lượng các loài ăn thịt ở các khu rừng nhiệt đới bị tàn phá rất có thể là nguyên nhân gây ra sự suy giảm đáng kể về số lượng các loài chim thuộc bộ Sẻ, như các loài mi, sẻ, chích, v.v... 
Việc nơi cư trú bị chia cắt cũng làm tăng khả năng tiếp xúc của các loài thực vật và động vật thuần dưỡng với các quần thể hoang dã. Các bệnh dịch của các loài thuần dưỡng có thể lây lan rất dễ dàng sang các loài hoang dã vốn thường có khả năng miễn dịch rất kém. Khả năng lây bệnh từ các loài sống trong thiên nhiên (ổ dịch tự nhiên) sang các loài gia súc, thậm chí cho người cũng tăng cao khi mức độ tiếp xúc gia tăng, như cúm gà, bệnh SARC.(biodivn.blogspot.com).
Tài liệu tham khảo: Đa dạng Sinh học và Bảo tồn, Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2005. 

Xem thêm: 

0 nhận xét:

Post a Comment

Cảm ơn bạn đã để lại ý kiến, giúp chúng tôi cung cấp thông tin đầy đủ hơn nữa!