10/06/2014

Hàng nghìn loài mới phát hiện từ vùng Mê Kông mở rộng

Loài cá  Phallostethus cuulong làm tình bằng đầu. Ảnh L. X. Trần
(biodivn.blogspot.com) Một con sóc bay khổng lồ, một con tắc kè nhảy dù, một con cá làm tình bằng đầu, và một loài nhện trong hang không có mắt là một trong những 367 loài mới theo tiết lộ của các nhà khoa học trong khu vực Mê Kông mở rộng trong năm 2012-2013, và được thống kê trong báo cáo mới “Mysterious Mekong” (Mê Kông Huyền Bí) của Quỹ Bảo tồn thiên nhiên Quốc tế (WWF).
WWF phát hành báo cáo vào ngày Môi trường Thế giới 5/6, nổi bật với 15 sinh vật kỳ lạ và đẹp. Loài đáng chú ý hơn cả là một loài sóc bay mới (Biswamoyopterus laoensis), phát hiện dựa trên một con vật được thu thập từ một thị trường thịt thú rừng tại Lào. Cùng với bộ lông đặc biệt màu đỏ và trắng, nó là loài Sóc lào khổng lồ bay, đồng thời cũng là kỷ lục đầu tiên của chi ở Đông Nam Á. 
Loài Rơi mũi nếp Hipposideros griffini có cái mũi kì cục. Ảnh Vũ Đình Thống
Ở Campuchia, một loài chim chích mới đã được tìm thấy trong sinh cảnh đồng bằng ở thủ đô Phnôm Pênh. Loài chim chích Campuchia này (Orthotomus chaktomuk) lần đầu tiên được phát hiện vào năm 2009 trong quá trình kiểm tra thường xuyên về dịch cúm gia cầm. Kiểm tra tiếp theo bộ lông, tiếng hót và gen của nó, các nhà khoa học đã chính thức xác định O. Chaktomuk là một loài mới.
"Những phát hiện loài khẳng định sông Mekong là một trong những khu vực giàu có nhất và đa dạng nhất trên thế giới", tiến sĩ Thomas Gray, Giám đốc Chương trình Loài của WWF-Greater Mekong cho biết. "Nếu chúng ta có thể ngăn chặn các loài mới biến mất vào tuyệt chủng, và để làm sống lại hy vọng tìm kiếm những sinh vật hấp dẫn khác trong những năm tới, thì điều đó là cấp thiết, điều mà các chính phủ đầu tư vào chiến lược bảo tồn xanh bền vững."
Ở Việt Nam, một con dơi kỳ dị lần đầu tiên được nhìn thấy trong năm 2008 trên đảo Cát Bà của Việt Nam, nhưng phải đến sau khi bắt thêm một số con dơi khác, các nhà nghiên cứu mới phát hiện ra nó là một loài chưa từng được biết. Dơi mũi nếp griffin (Hipposideros griffini) được công nhận bởi cái mũi thịt kỳ cục, nhằm hỗ trợ trong việc định vị không gian, những con dơi khả năng phát sóng giống siêu âm sử dụng cái mũi để giúp nó điều hướng.
Cũng phát hiện tại Việt Nam là một loài cá nhỏ, gần như trong suốt, với một giải phẫu rất phức tạp. Phallostethus cuulong mang bộ phận sinh dục của nó chỉ đứng sau miệng của nó. Đây là loài cá làm tình bằng đầu, con đực dùng một bộ phận là "priapium" để móc vào con cái.
Ếch cây bay helen khổng lồ Rhacophorus helenae. Ảnh Jodi J L Rowley
Trong số 21 loài lưỡng cư mới ghi nhận trong báo cáo, nổi bật là loài Ếch cây bay helen (Rhacophorus helenae), được phát hiện cách thành phố Hồ Chí Minh ít hơn 100 km. Con ếch màu xanh lá cây lớn, đã nguỵ trang trốn tránh các nhà sinh học cho đến khi bị phát hiện. Các bàn chân lớn có màng dùng để trượt trên các ngọn cây, và chúng chỉ có thể bay từ cao xuống thấp. Ếch cây bay helen đã được tìm thấy trong một bản vá của rừng bao quanh bởi đất nông nghiệp, làm nổi bật nhu cầu cấp thiết cho việc bảo tồn trong khu rừng đất thấp.
"Khu rừng nhiệt đới vùng đất thấp là một trong những môi trường sống bị đe dọa nhất trên thế giới do áp lực của con người, chẳng hạn như khai thác gỗ và suy thoái", TS. Gray nói thêm. "Trong khi Ếch cây bay helen chỉ mới được phát hiện, loài này, giống như nhiều loài khác, đã bị đe dọa trong môi trường sống bị thu hẹp nhanh chóng của nó."
Một loài có thể bay cao là loài tắc kè dù mới (Ptychozoon kaengkrachanense), phát hiện trong rừng núi thường xanh trong Vườn quốc gia Kaeng Krachan phía tây của Thái Lan. Con tắc kè ngụy trang khuôn mẫu mở rộng cánh tà của nó, do da nối giữa các ngón chân của mình để giúp nó lướt xuống từ các cành nhánh đến các thân cây.
"Vườn quốc gia Kaeng Krachan nằm trong một trong những khu vực khám phá ít nhất ở Đông Nam Á - một nơi hoang dã xuyên biên giới với khu vực lân cận ở Myanmar", tiến sĩ Gray nói thêm. "Đó là vùng quan trọng và cần thiết cho việc phục hồi các loài ở Thái Lan và Myanmar, nơi lưu trữ một trong những quần thể hổ lớn nhất thế giới. Phát hiện loài mới đây xác nhận tầm quan trọng của nỗ lực bảo tồn của WWF và các đối tác ở vị trí đầy cảm hứng này."

Loài nhện săn mồi không có mắt Sinopoda scurion. Ảnh Peter Jäger

Trong một hang động ở Lào, Tiến sĩ Peter Jäger phát hiện ra một loài nhện săn mồi mới (Sinopoda scurion), là loài nhện đầu tiên trên thế giới mà không có bất kỳ mắt. Sự tiến hoá không có đôi mắt này là do sinh sống lâu dài trong hang mà không có ánh sáng ban ngày.
“Mysterious Mekong” đã giới thiệu 15 loài mới nổi bật được xác định bởi các nhà khoa học trong số 290 loài thực vật, 24 loài cá, 21 loài lưỡng cư, 28 loài bò sát, 1 chim và 3 loài thú, tất cả chính thức mô tả là loài mới trong năm 2012-2013 từ vùng Mê Kông mở rộng. Khu vực này kéo dài từ Campuchia, Lào, Myanmar, Thái Lan, Việt Nam và tỉnh Vân Nam phía tây nam của Trung Quốc. 
Như vậy tính từ năm 1997 đến nay, một sự thật khó tin là 2077 loài mới đã được mô tả mới cho khoa học từ vùng Mê Kông mở rộng. (biodivn.blogspot.com).
Xem danh sách 367 loài mới cho khoa học đã mô tả và thống kê trong báo cáo  “Mysterious Mekong”: 
Theo “Mysterious Mekong” WWF http://wwf.panda.org/ ; dịch bởi biodivn.blogspot.com

Xem thêm: