28/06/2014

Cỏ tháp bút tán Equisetum diffusum và sinh học sinh sản

Chuỳ mang các túi bào tử của Cỏ tháp bút tán Equisetum diffusum 
(biodivn.blogspot.com) Cỏ tháp bút tán hay còn gọi là Mộc tặc trãi có tên khoa học là Equisetum diffusum D. Don, thuộc họ cỏ Tháp bút Equisetaceae, ngành Khuyết thực vật Pteridophytes (Dương xỉ và các loài liên quan) được mô tả lần đầu tiên vào năm 1825 tại Nepal.
Đồng danh
  • Equisetum diffusum var. paucidentatum C.N. Page
  • Equisetum mekongense C.N. Page
Mô tả: Cỏ có căn hành dài, thân màu xanh lục, rỗng trừ ở mắt, có 6-12 cạnh, dễ gẫy ở mắt, nhánh nhiều ở mỗi mắt. Lá thành bao nhỏ, mỏng, có răng cao nhọn hay thon, xanh hay nâu. Chuỳ hình trụ thon dài, ở đỉnh nhánh, xanh khi non, nâu vàng khi già, không mũi; bào tử tròn, có 4 sợi bật (đàn ti).
Sinh thái: Mọc nơi đất ẩm, ven suối vùng núi cao như Lào Cai, Lai Châu .... 
Công dụng: Ở Ấn độ dùng điều trị đi kiết và giúp ăn ngon. Ở Việt Nam chưa rõ.
Ghi chú: Ở nước ta thường phổ biến các lại Cỏ tháp bút yếu Equisetum debileCỏ tháp bút tán Equisetum diffusum. Đặc điểm của chúng chỉ có một loại thân dinh dưỡng có mang các bông sinh sản ở tận cùng. Equisetum arvense ít phổ biến ở nước ta, chỉ gặp ở Sapa.
Các bông sinh sản của Cỏ tháp bút tán Equisetum diffusum
Sinh học Sinh sản: Ở Cỏ tháp bút có hai loại thân: một loại thân dinh dưỡng có chứa lạp lục và một loại thân ngắn hơn, to hơn và ít có lạp lục, Thân này sẽ mọc ra trước trên mặt đất và trên đầu của nó mang những lá biến đổi hình lọng. Đó là các lá bào tử có hình vẩy, sáu góc đính với thân nhờ một cuống giữa. Ở mặt dưới phía hướng vào thân có mang một số tùi bào tử (5-15 cái). Tất cả các lá bào tửu đó tụ tập lại ở ngọn thân thành một bông.
Cũng như ở Dương xỉ, túi bào tử có những tế bào nuôi dưỡng và khối nguyên bào tử ở trong, Nguyên bào tử sau lần phân chia giảm nhiễm của nhân tế bào sẽ hình thành rất nhiều bào tử hình cầu, màu lục, Mỗi bào tử có màng gồm ba lớp; lớp ngoài được tách ra thành bốn dải uốn xoắn để dễ hút nước, Khi không khí ẩm thì giữ bào tử, còn khi không khí khô thì sẽ bung ra. Bốn dải xoắn đó gọi là sợi bật (đàn ti). Nhờ các đàn ti đó mà các bào tử móc vào nhau tạo thành từng khối nhỏ và được gió hoặc nước phát tán khi túi bào tử vỡ ra.
Sinh cảnh ven suối của Cỏ tháp bút tán Equisetum diffusum
Bào tử về hình dạng thì đồng loại, về mặt sinh lí thì phần lớn là khác nhau, Khi nảy mầm, một số bào tử sẽ cho nguyên tản đực và số khác sẽ cho nguyên tản cái. Bào tử kết hợp với nhau thành khối nhỏ chủ yếu là để khi nảy mần có các nguyên tản khác tính ở cạnh nhau.
Nguyên tản đực của ỏ tháp bút có dạng phiến nhỏ phân thùy có màu lục dính vào đất nhờ những rễ giả, ở tận cùng các chùy có các túi tinh, Tinh trùng có nhiều lông, Nguyên tản cái lớn hơn. Túi trừng cũng giống như ở Dương xỉ.
Quá trình thụ tinh tiến hành nhờ nước, sau khi mưa. Phôi phát triển thoạt đầu cho thể bào tử đa bào, mở đầu thế hệ vô sinh,
Tóm lại, trong vòng phát triển của Cỏ tháp bút ta thấy rõ rệt sự xen kẽ thế hệ giữa thể bào tử và thể giao tử giống như ở Dương xỉ và ở đây, thể bào tử cũng chiếm ưu thế về sự phát triển hình thái và về thời gian sống. Nhưng so với Dương xỉ thì ở Cỏ tháo bút đã có sự phân hóa các lá bào riêng biệt không giống các lá thường. Mặt khác ở đây, bào tử đã tiến tới phân hóa ra bào tử co nguyên tản đực và bào tử cho nguyên tản cái (biodivn.blogspot.com).
Tài liệu tham khảo: Cây cỏ Việt Nam, tập1, 2003, Phạm Hoàng Hộ, NXB Trẻ.
http://vnsharing.net/

0 nhận xét:

Post a Comment

Cảm ơn bạn đã để lại ý kiến, giúp chúng tôi cung cấp thông tin đầy đủ hơn nữa!