06/11/2013

Tim ra loài Tỏi rừng mới ở Đồng Nai Aspidistra phanluongii

Tỏi rừng phan lương Aspidistra phanluongii thuộc họ Thiên môn đông - Aspagaraceae, được các tác các nhà thực vật người Nga mô tả. Công bố này đã được tạp chí Plant Systematics and Evolutionđăng tải vào số 299 trang 347–355.

Loài tỏi rừng lạ này được phát hiện từ năm 2011, nhưng phải đến năm 2013 mới được công bố. Chúng được đặt tên để kỉ niệm TS. Phan Lương (1948-2008) thuộc Trung tâm nhiệt đới Việt - Nga.

Tính đến 2008, các loài trong chi Tỏi rừng Aspidistra tại vùng Himalaya, Đông Dương, Nam Trung Quốc, và Tây Nam Nhật Bản có khoảng 93 loài. Việt Nam có mức độ đa dang các loài trong chi này đứng thứ hai sau Trung Quốc. Trong một vài năm trở lại đây, có nhiều công bố về các loài Tỏi rừng được phát hiện từ Việt Nam . Điển hình như: Aspidistra truongii phát hiện từ Khánh Hoà, công bố vào năm 2013; Aspidistra coccigera phát hiện ở Quảng Bình, 2012; Aspidistra zinaidae phát hiện ở Thừa Thiên Huế, 2012; Aspidistra elatior var. vietnamensis phát hiện ở Quảng Nam, 2012...  

Aspidistra-phanluongii-1
Cấu trúc hoa của Aspidistra phanluongii: a, d, e - Các kiểu hoa dạng bình; b - Hoa cắt dọc; c - Hoa cắt ngang; f - Quả cắt dóc (Hình theo Nikolay A. Vislobokov et al. 2013)

Đây là loài dạng cỏ thân rễ lâu năm, có chiều cao tính cả lá lên đến 70 cm. Chúng mọc hoa sát đất với những bông hoa dạng bình. Bình hoa màu tím đen, 6 cánh hoa màu trắng đục, hoa có chiều rộng và chiều cao cỡ 1-1,5cm. Chùm thông thường mang một hoặc một vài hoa, chúng được thụ phấn bởi một loại ruồi có tên Megaselia.

Tỏi rừng phan lương Aspidistra phanluongii có hình thái hoa rất giống với loài tỏi rừng A. opaca bởi hoa đều mang 6 cánh, dạng bình. Tuy nhiên chúng khác nhau ở chỗ loài Aspidistra phanluongii có các cánh hoa hình chữ nhật với màu hoa bề mặt trắng còn loài A. opaca có các cánh hoa hình tam giác với màu hoa bề mặt tím đen. Loài  Aspidistra opaca cũng được phát được mô tả là loài mới cho khoa học tại tỉnh Khánh Hoà từ năm 2005. 

     Các trạng thái hoa của Aspidistra phanluongii (Hình theo Nikolay A. Vislobokov et al. 2013).

Mùa ra hoa vào tháng 10-11 trong rừng mưa ở đất thấp, nơi có độ cao từ 300 đến 600 m so với mực nước biển. Hiện tại mới chỉ ghi nhận là loài có phân bố hẹp, dưới tán rừng các loài cây họ Dầu (Dipterocarpaceae) trên đất feralit vàng. Khu vực ghi nhận phân bố của loài này có diện tích khoảng 600 m2 tại Vĩnh Cửu - Đồng Nai. Đây là loài đặc hữu của Việt Nam. 

Xem thêm về loài này tại tạp chí Plant Systematics and Evolution:  


Reference: Nikolay A. Vislobokov, Andrey N. Kuznetsov, Dmitry D. Sokoloff. 2013. A new species ofAspidistra(Ruscaceae s.l., Asparagales) from southern Vietnam, field observations on its flowering and possible pollination by flies (Phoridae). Plant. Syst. Evol. 299:347–355.

Xem thêm: