08/11/2013

Tìm ra loài Nghệ mới từ Bình Phước Curcuma leonidii

Sau phát hiện mới loài Nghệ lùn  ở Việt Nam không lâu, một loài nghệ mới lại được khám phá từ Vườn Quốc Gia Bù Gia Mập tỉnh Bình Phước. 

 Loài nghệ này trước đây vào năm 2005, Leonid Averyanov và cộng sự đã thu được trong đợt khảo sát thực địa do Dự án Bảo tồn Thực Vật Việt Nam (hợp tác giữa Viện Sinh thái và Tài Nguyên Sinh vật và Vườn Thực vật Mít xu ri - Hoa Kỳ: 2001-2009) tổ chức. Và mẫu thực vật đó bị định loại nhầm thành một loài Tam thất có tên Kaempferia angustifolia. Đến năm 2012, Lưu Hồng Trường và cộng sự lại thu được thêm mẫu có hoa của loài này sau đó các tác giả đã xác định đây là một loài chưa được mô tả. Để kỉ niệm Lenonid - nhà Lan học- các tác giả quyết định đặt tên là Nghệ leonid Curcuma leonidii.

Hình thái thân, lá và hoa của loài Nghệ leonid: A- cây trong tự nhiên; B- cụm mang hoa; C- hoa với môi có sọc vàng tím; D- hình dạng bao phấn. (Hình theo Škorničk. & Lưu, 2013 )

Đây là loài có dạng cỏ thân rễ, cao khoảng 30 cm tính cả lá. Cụm hoa mọc sát gốc, cuống cụm hoa ngắn, mang những là bắc màu xanh nhạt. Thông thường mỗi cụm hoa mang từ 4 đến 7 hoa. Các cánh hoa màu trắng với môi có sọc vàng tím ở giữa. Chúng mọc rải rác ven suối trong  rừng cây lá rộng thường xanh ở đất thấp có độ cao 350–400m so với mực nước biển. Hiện tại mới chỉ phát hiện một địa điểm phân bố duy nhất đó là Vườn Quốc Gia Bù Gia Mập tỉnh Bình Phước. Nếu bạn muốn chiêm ngưỡng loài thực vật nhỏ xinh này nở hoa thì có thể khảo sát vào tháng Tư hoặc tháng Năm

Hình thái hoa lá của hai loài nghệ gần gũi: A, B-Curcuma harmandii: cụm hoa và hoa; C, D- Stahlianthus sp.: cụm hoa và hoa (Hình theo Škorničk. & Lưu, 2013 )

Về mặt hình thái thân và là của Nghệ leonid thì có phần nào đó giống với với hai loài khác đó là Curcuma harmandii  Stahlianthus sp. Tuy nhiên dựa vào hình trên có thể nhận thấy sự khác biệt rõ ràng về kiểu phát hoa, cuống cụm hoa cũng như màu sắc của hoa giữa chúng. Ở loài Curcuma harmandii chúng có cụm hoa dài, chùm hoa xim; hoa có môi xẻ thuỳ răng cưa và mang nhiều lông, đồng thời có sọc tím, lá đài bên nhỏ hình chỉ. Còn ở loài Stahlianthus sp thì hoa có lá bắc dạng ống, lá đài bên hơi tròn; môi hoa xẻ thuỳ sâu ở giữa, có lông và sọc vàng.

Đây là loài đặc hữu của Vườn Quốc Gia Bùi Gia Mập cũng như đặc hữu của Việt Nam. Như vậy, cộng với loài   nữa thì năm 2013 đã có hai loài mới trong họ Gừng được mô tả từ Miền Nam của Việt Nam.

Chi tiết bài báo có thể xem tại đây: 

Reference: J. LEONG-ŠKORNIČKOVÁ & LƯU HỒNG TRƯỜNG. 2013. Curcuma leonidii, a new species from southern Vietnam. Phytotaxa126 (1): 37–42 (2013)

Xem thêm: