25/11/2013

Tìm thấy loài tre lạ Dendrocalamus longiligulatus ở Tây Bắc

Đối với mỗi người nông dân Việt Nam chắc hẳn ai cũng từng thân thiết với những luỹ tre làng. Khắp các làng quê từ Nam ra Bắc, tre làm bạn với ta khắp mọi nơi. Những cây tre có dáng vẻ khẳng khiu nhưng luôn mọc thẳng, thường được ví như đức tính cương trực của con người. Đức tính kiên cường, dẻo dai bất khuất thường được ví như những cây tre luôn hiên ngang trong gió bão. Từ ngàn xưa, người dân Việt Nam đã sử dụng tre làm các đồ dùng đan nát, làm nhà, bè, thuyền. Trong chiến tranh bảo vệ dân tộc, tre được sử dụng làm các đòn sóc, giáo, cung tên, làm các cọc chọc thủng thuyền giặc... Còn nhớ câu chuyện thần thoại Thánh Gióng đã nhổ bui tre làm vũ khí đánh đuổi quân thù. Ngày nay, dù cuộc sống hiện đại, tre vẫn luôn được sử dụng như những người bạn thân thiết giữ vững các bờ đê. Các sản phẩm cao cấp được làm từ tre như ván sàn, chiếu trúc … vẫn luôn được ưa chuộng. Và những trang vở trắng tinh không thể thiếu nguyên liệu tre nứa. 
Với nhiều công dụng hữu ích như vậy, việc phát triển các khu rừng tre, luồng nhằm cung cấp một phần lương thực cũng như nguyên liệu làm giấy có thể cải thiện cuộc sống của những người dân vùng miền núi. Tuy nhiên những hiểu biết của chúng ta về tre chủ yếu là những kinh nghiệm truyền miệng, những kiến thức về chất lượng, sản lượng tre vẫn hạn chế. Loài tre này mọc trên đất nào, thời gian bao lâu thì thu hoạch, lượng măng cũng như chất lượng giấy là bao nhiêu? Và trước hết chúng ta vẫn chưa biết hết tên các loài tre chúng ta có. Những loài tre tự nhiên thường có nguồn gen tốt, có sức chịu đựng cao. Đây cũng là mục tiêu của công việc phân loại tre, luồng Việt Nam.

Trong tổng số 52 loài Luồng Dendrocalamus trên thế giới thì Việt Nam có 30 loại đã xác định được tên . Hầu hết các loài này đều đã được người dân vùng miền núi trồng trong vườn gia đình với quy mô nhỏ lẻ. Thêm vào đó, hàng năm các nhà khoa học thực vật vẫn tiếp tục tìm kiếm và mô tả loài mới. 

Loài Luồng Dendrocalamus longiligulatus (Họ phụ Tre Bambusoideae) vừa được nhóm tác giả Việt Nam và Trung Quốc mô tả loài mới là một ví dụ. Chúng được trồng trong vườn của các gia đình thuộc huyện Thuận Châu tỉnh Sơn La, huyện Điện Biên tỉnh Điện Biên ở độ cao 600 - 1000 m a.s.l. Kiểu rừng ở khu vực lân cận được xác định là rừng cây lá rộng thường xanh mưa mùa nhiệt đới. 

Mạy púa cáy hay Mạy sang mốn: A- thân ngầm mọc thành bụi, B - Măng, C - Lá; D - Thìa lìa; E - I: Hoa

Luồng Dendrocalamus longiligulatus hay còn gọi là Mạy púa cáy, Mạy sang mốn có dạng thân ngầm mọc thành bụi, thân thẳng cao 10 đến 14 m và đường kính thân là 8 – 12 cm với các đốt tre ngắn, khoảng 20-40 cm, ra hoa vào tháng 12. Cứ vào tháng 8 đến tháng 10 hàng năm chúng lại cho đợt măng mới. Măng được sử dụng làm thực phẩm hàng ngày, thân tre được sử dụng làm nhà và các đồ gia dụng. 

Hy vọng chúng ta có thể phát triển nguồn tre nứa đó trở thành thế mạnh của Việt Nam, những luỹ tre làng mà tôi hiếm khi bắt gặp ở Châu Âu.

Xem thêm: