02/11/2013

Tìm hiểu các loài tre luồng Việt Nam Dendrocalamus

Tính đến năm 2005, theo Nguyễn Hoàng Nghĩa (Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam) thì chi Luồng (Dendrocalamus phân họ Tre Bambusoideae thuộc Họ Cỏ Poaceae) ở Việt Nam có 21 loài và 5 loài chưa xác định được tên. Tuy nhiên những nghiên cứu này chưa hoàn toàn chính xác vì có rất nhiều loài mới đã bị gán ghép định loại nhầm cho một loài có sẵn nào đó. Hay nói một cách khác là chưa có công trình nào nghiên cứu về chi này một cách bài bản khoa học. 
Phải đến năm 2012, Nguyễn Văn Thọ thuộc Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam (Phú Thọ), người đã bỏ ra nhiều năm nghiên cứu tại Viện Thực vật Nam Trung hoa, mới đưa ra được danh lục đáng tin cậy về chi này. Việt Nam hiện nay có 30 loài Luồng Dendrocalamus được sắp xếp theo ba phân chi theo hệ thống phân loại của Xia và Guo dựa trên đặc điểm hình thái, giải phẫu thân và các bằng chứng về phân tử trong đó có hai loài đã bị xác định sai tên khoa học. Đáng chú ý là tác giả đã tìm ra 16 loài mới cho khoa học. 



Dendrocalamus longiligulatus N. H. Xia & V. T. Nguyen - Loài mới đã xuất bản NBJ 31(5), 2013 (Hình theo N. H. Xia & V. T. Nguyen)

Các loài này hiện đã có một số loài được xuất bản như loài Dendrocalamus longiligulatus được phát hiện ở tỉnh Sơn La, Điện Biên và công bố ở tạp chí Nordic Botanical Journal (NBJ) số 31 (2103), loài Mai dây D. concaviapiculus được phát hiện ở tỉnh Yên Bái và Phú Thọ và công bố ở tạp chí Adansonia, số 35 (2013), loài Diễn trứng D. parvigemma được phát hiện ở Phú Thọ và công bố trên NBJ số 29 (2011) ... và còn nhiều loài khác vẫn đang trong thời gian xuất bản.


Dendrocalamus parvigemma N. H. Xia, V. T. Nguyen et V. L. Le - Loài mới đã xuất bản NBJ 29, 2011 (Hình theo N. H. Xia, V. T. Nguyen et V. L. Le)

Các loài thuộc chi Luồng Dendrocalamus ở Việt Nam hiện nay gồm:

  1. Dendrocalamus asper (Schult.) Backer 
  2. Dendrocalamus barbatus Hsueh & D.Z.Li 
  3. Dendrocalamus brandisii (Munro) Kurz 
  4. Dendrocalamus cauhaiensis N.H.Xia & V.T.Nguyen - Loài mới đã xuất bản Blumea 57(3) ... 
  5. Dendrocalamus concaviapiculus N.H.Xia et V.T.Nguyen - Loài mới đã xuất bản Adansonia 35(3) 
  6. Dendrocalamus concaviligulus N.H.Xia et V.T. Nguyen - Loài mới đang xuất bản
  7. Dendrocalamus dienbienensis N.H. Xia et V.T. Nguyen - Loài mới đang xuất bản 
  8. Dendrocalamus farinosus (Keng & Keng f.) L.C.Chia & H.L.Fung 
  9. Dendrocalamus giganteus Munro 
  10. Dendrocalamus glabrivaginus N.H. Xia et V.T.Nguyen - Loài mới đang xuất bản
  11. Dendrocalamus grandilaminaribus N.H. Xia et V.T. Nguyen - Loài mới chưa xuất bản
  12. Dendrocalamus hamiltonii Nees & Arn. ex Munro 
  13. Dendrocalamus jianshuiensis Hsueh & D.Z.Li 
  14. Dendrocalamus latiflorus Munro 
  15. Dendrocalamus longifimbriatus Gamble 
  16. Dendrocalamus longiligulatus N. H. Xia & V. T. Nguyen - Loài mới đã xuất bản NBJ 31(5) 
  17. Dendrocalamus longivaginus N.H. Xia et V.T. Nguyen - Loài mới đang xuất bản 
  18. Dendrocalamus membranaceus Munro 
  19. Dendrocalamus minor (McClure) L.C.Chia & H.L.Fung 
  20. Dendrocalamus multiflosculus H.N.Nguyen , N.H.Xia & V.T.Nguyen- Loài mới đã xuất bản Blumea 57(3) 
  21. Dendrocalamus muongphangensis N.H.Xia & V.T.Nguyen - Loài mới đang xuất bản
  22. Dendrocalamus nianhei V.T. Nguyen & V.L. Le - Loài mới đã xuất bản Ann. Bot. Fennici 49 
  23. Dendrocalamus obliquculmus N.H.Xia & V.T.Nguyen - Loài mới đang xuất bản 
  24. Dendrocalamus parvigemma N. H. Xia, V. T. Nguyen et V. L. Le - Loài mới đã xuất bản NBJ 29 
  25. Dendrocalamus poilanei A.Camus 
  26. Dendrocalamus sikkimensis Gamble ex Oliv. 
  27. Dendrocalamus taybacensis N.H. Xia, V.T. Nguyen et V.L. Le - Loài mới đã xuất bản Blumea 57(3 
  28. Dendrocalamus tenuiparietinus N.H. Xia et V.T.Nguyen - Loài mới đang xuất bản 
  29. Dendrocalamus velutinus N.-H. Xia, V. T. Nguyen & V. D. Vu - Loài mới đã xuất bản Candollea 67(2) 
  30. Dendrocalamus yunnanicus Hsueh & D.Z.Li 


Dendrocalamus concaviapiculus N.H.Xia et V.T.Nguyen - Loài mới đã xuất bản Adansonia 35(3) 2013 (Hình theo N.H.Xia et V.T.Nguyen)

Reference: Nguyen Van Tho, PhD. Thesis, Taxonomic revision of the Dendrocalamus Nees (Poaceae: Bambusoideae) from Vietnam, 2012


Xem thêm: