07/11/2013

Bốn loài Song Mây mới cho khoa học ở miền Nam

Bốn loài mới cho khoa học vừa mới được mô tả đó là Mây ba tơ - Calamus batoensis, phát hiện tại Ba Tơ - Quảng Ngãi; Mây rạc - C. flavinervis phát hiện tại Khánh Hoà; Mây phước bình - C. phuocbinhensis phát hiện ở Phước Bình - Ninh Thuận  Mây quảng ngãi - C. quangngaiensis phát hiện ở Quảng Ngãi. 

Từ năm 2008 đến nay TS. Henderson (Vườn Thực vật New York - Hoa Kỳ)và cộng sự đã mô tả và công bố hơn 30 loài mới cho khoa học trong họ Cau Dừa Arecaceae phát hiện từ Việt Nam. Đây là một con số không nhỏ, một minh chứng cho sự phong phú và đa dạng của hệ Thực vật của Việt Nam.
Gần đây nhất ông và Nguyễn Quốc Dũng (Viện Điều tra Quy hoạch rừng - Việt Nam) đã phát hiện và mô tả 4 loài Mây Calamus mới từ các tỉnh Khánh Hoà, Ninh Thuận và Quảng Ngãi. Bài báo này được Tạp chí Phytotaxa công bố hồi cuối năm nay, số 135, trang 19–26. Các loài Mây này được đặt tên hầu hết theo địa danh, nơi đã phát hiện ra chúng. Đó là Mây ba tơ - Calamus batoensis, phát hiện tại Ba Tơ - Quảng Ngãi; Mây rạc - C. flavinervis phát hiện tại Khánh Hoà; Mây phước bình - C. phuocbinhensis phát hiện ở Phước Bình - Ninh Thuận Mây quảng ngãi - C. quangngaiensis phát hiện ở Quảng Ngãi. 
Hầu hết các loài Mây Calamus đều có thể sử dụng đan nát làm bàn ghế hoặc dùng làm dây buộc. Chúng là nguồn tài nguyên thực vật có giá trị cao đối với kinh tế địa phương.  
 
Hình thái ngoài của loài Mây ba tơ Calamus batoensis: A - Thân, B - Tá, C - Chùm hoa, D - Quả  (Hình theo A. Henderson & N. Q. Dung, 2013)
Loài Mây ba tơ Calamus batoensis  có dạng cây bụi trườn, dài đến 10m, đường kính thân khoảng 0,8cm cả bẹ lá và khoảng 0,6 cm khi bỏ bẹ lá. Bẹ lá có gai nhỏ, thân mang những tua móc gai dài 70 cm, mỗi kép mang 3-4 cặp lá chét. Chúng phân bố trong rừng thứ sinh thường xanh ở huyện Ba Tơ tỉnh Quảng Ngãi, nơi có độ cao 600m a.s.l. Đây là đặc hữu của miền Trung Việt Nam. 


Hình thái ngoài của loài Mây rạc Calamus flavinervis: A - Thân, B - Lá, C - Mặt sau lá, D - Chùm quả Hình theo A. Henderson & N. Q. Dung, 2013)
Loài Mây rạc Calamus flavinervis Khánh Vinh - Khánh Hoà cũng có dạng cây bụi trườn, dài đến 8m, đường kính thân khoảng 1-1,3cm cả bẹ lá và khoảng 0,6cm khi bỏ bẹ lá. Bẹ lá nhiều gai, thân mang những tua móc gai dài đến 190cm. Lá kép lông chim mang 7-10 cặp lá chét. Chúng phân bố trong rừng núi trên các sườn dốc ở độ cao 800-900m a.s.l.  Đây cũng là loài đặc hữu của miền Nam Việt Nam.
Hình thái ngoài (A - thân và B - lá) của loài Mây phước bình Calamus phuocbinhensis (Hình theo A. Henderson & N. Q. Dung, 2013)
Loài Mây phước bình Calamus phuocbinhensis được phát hiện tại Vườn Quốc gia Phước Bình của tỉnh Ninh Thuận. Chúng có dạng cây bụi trườn, dài từ 8 đến 15m, đường kính thân khoảng 1,3-2,1cm cả bẹ lá và khoảng 1,2-1,4cm khi bỏ bẹ lá. Thân mang những tua móc gai dài khoảng 160cm. Lá kép lông chim mang 44-45 lá mỗi bên. Chúng cũng là loài đặc hữu của miền Nam Việt Nam, phân bố trong rừng mưa mùa nhiệt đới ở độ cao 300m a.s.l. 


Hình thái ngoài (A - thân, B - lá, C - chùm hoa và D - quả) của loài Mây quảng ngãi Calamus quangngaiensis (A. Henderson & N. Q. Dung, 2013)
Loài thứ hai trong bài này phát hiện từ Ba Tơ, Quảng Ngãi và được đặt tên là Mây quảng ngãi Calamus quangngaiensis. Chúng có dạng cây bụi trườn, dài từ 3-4m, đường kính thân khoảng 1-1,5cm cả bẹ lá và khoảng 0,7cm khi bỏ bẹ lá. Thân có tua móc, lá kép lông chim  mang 8-13 cặp lá. Chúng cũng là loài đặc hữu của miền Trung Việt Nam, phân bố trong rừng thứ sinh ở độ cao 600m a.s.l. Loài này được người dân địa phương sử dụng để đan nát các vật dụng gia đình.
Tìm hiểu thêm thông tin về 4 loài Mây này trên tạp chí Phytotaxa 
Reference: Henderson & N. Q. Dung. 2013. Four new species of Calamus(Arecaceae) from Vietnam. Phytotaxa135 (1): 19–26 (2013)

Xem thêm: