29/10/2013

Khám phá loài Ráy mới mới ở Hòn Bà Arisaema claviforme

Khu Bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà dường như còn rất nhiều điều mới lạ và thú vị. Trong một vài năm gần đây liên tiếp các loài thực vật mới cho khoa học đã được mô tả tại đây. Loài mới cho khoa học Arisaema claviforme chính là một ví dụ cho sự thú vị của Bảo tồn thiên nhiên này.  

Đây là một loài thuộc họ Ráy Araceae, chúng được các nhà thực vật Hà Lan, Viện Sinh học Nhiệt đới và Séc mô tả và công bố trên tạp chí Nordic Botanical Journal (tập 31: 556–560, 2013). Mẫu vật của loài này được thu năm 2011 và được công bố vào năm 2013. Tên Việt Nam được đề nghị gọi là Nam tinh chuỳ do hình dáng giống cái chuỳ của bộ phận mang hoa nằm trong mo hoa.

Bản ảnh minh hoạ loài Nam tinh chuỳ Arisaema claviforme: A-B: hoa kèm mo hoa; C-D: Bộ phận sinh sản trong mo; E-F: thân rễ củ (Theo Pascal Bruggeman et al., 2013)

Nam tinh chuỳ có dạng sống là dạng cỏ lâu năm, cao 40-50 cm. Thân rễ củ dài 5 cm, củ có thịt màu tím,  mang 1-2 lá có cuống dài 10-30 cm, lá kép mang 3 lá chét. Hoa có mo cao khoảng 15 cm, màu xanh, xanh nhạt hay trắng xanh. Bộ phận mang cơ quan sinh sản đực và cái trong mo có hình dạng cái chuỳ.  Chúng ra hoa vào tháng 6, 7.
Loài Nam tinh chuỳ Arisaema claviforme giống với các loài A. garettii phân bố ở Thái Lan và Lào, loài A. bannaense phân bố ở Trung Quốc và Myanma, loài A. inkiangense ở Trung Quốc do có cùng đặc điểm có 1 mo hoa xanh nhạt và dẻo với phần mũi dựng đứng, và có lá kép 3 lá chét. Tuy nhiên Nam tinh chuỳ Arisaema claviforme khác với các loài kia bởi đặc điểm ở bộ phận mang hoa có nhiều đặc điểm riêng biệt. Cho đến nay mới chỉ ghi nhận chúng phân bố ở Khu BTTN Hòn Bà, trong các hốc đá chứa nhiều đất ở rìa suối, khu vực này thuộc kiểu rừng thường xanh nhiệt đới, nơi có độ cao trên dưới 1400m. 

Ngoài ra, các tác giả còn ghi nhận thêm một loài Nam tinh cho Hệ Thực vật Việt Nam cũng từ Khu BTTN này là Nam tinh xiêm Arisaema siamicum.

Bản ảnh minh hoạ loài Nam tinh xiêm Arisaema siamicum trong tự nhiên: A: Sinh cảnh tự nhiên; B: Hoa; C-E: bộ phận sinh sản trong mo hoa (Theo Pascal Bruggeman et al., 2013)

Loài Nam tinh xiêm này có chiều cao 30 cm. Thân rể củ gần tròn, đường kính khoảng 3 cm. Mang 1-2 lá, lá kép 3 lá chét. Mo hoa cao khoảng 10 cm màu xanh đậm và ra vào tháng 6-7. Chúng có cùng sinh cảnh sống như loài Nam tinh chuỳ. Các nhà khoa học thu được loài này ngoài tự nhiên lúc đó chưa có hoa, sau đó được trồng tại Vườn Thực vật Prague, Séc cho đến khi ra hoa.

Xem thêm chi tiết về bài báo: 
Reference: Pascal Bruggeman , Truong Ba Vuong , Romana Rybkov á and Jan Ponert. 2013. Arisaema claviforme sp. nov. and a new record of Arisaema (Araceae) from Vietnam. Nordic Journal of Botany 31: 556–560, 2013

Xem thêm: